Ana Sayfa / Blog /Dünyanın dört bir yanında sahaflık, sahaflar

Dünyanın dört bir yanında sahaflık, sahaflar

Dünyanın dört bir yanında sahaflık, sahaflar 

Her biri birbirinden değerli eserler sahafların raflarında yaşıyorlar. Tarihe mal olmuş şaheserlerin yanı sıra muhtelif süreli yayınlar ve protokol kitaplarına da sahaflardan ulaşılıyor.

Her bir okuyucunun elinde farklı anlamlar kazanan, farklı yorumlar bulan romanlar, internetin olmadığı dönemlerde meraklı zihinlerin başvurduğu bilimsel kitaplar, bir dönemin ilgiyle takip edilen süreli yayınları ve daha nicelerine ev sahipliği yapıyor sahaflar. Her biri birbirinden değerli eserler, kitapseverlerin yeni kitapçılarda bulamadıkları o özel hissi taşıyor. Eski kitaplar birçok yaşanmışlığı da içinde barındırıyor. Sayfaların arasında bambaşka anılar geçmişe ait izleri yansıtıyor.

Yunanistan'da sahaflar

Atina'nın merkezindeki Monastiraki semti çok sayıda sahafın yanyana durduğu, kitapseverlerin uğrak noktalarından biri. Ara sokaklarda sıralanan sahaflar, dünyanın dört bir yanından farklı konularda kitap ve dergiyi arayanlar için önemli bir durak. İlk baskılar, artık kitapçılarda bulunamayanlar veya unutulanlar burada meraklıları ile buluşuyor.

Bu sahaflardaki kitapların çoğu Yunanca. Ama İngilizce, Fransızca, Almanca gibi birçok dilde yazılmış kitabı bulmak da mümkün. Bir zamanlar binbir güçlükle yurt dışından getirilen bu kitaplar, bugün dünyanın dört bir yerinden internet aracılığı ile sipariş edilebilen kitapların aksine, bir dönemin zorluklarına da işaret ediyor.

Raflarda kitapların yanlarında yer alan eski eşyalar ise eski dönemlerin yaşam şartlarının tanıkları. Uzun bir çalışma sonucunda basılan fotoğrafların mimarı eski fotoğraf makineleri, seyretmek için heyecanla beklenen sinema filmlerinin görkemli afişleri, bir dönemin tek haber kaynağı eski gazeteler, çocukların sokaklarda, bahçelerde, evlerde toplanıp oynadıkları, gözü gibi baktıkları oyuncaklar, unutulmaya yüz tutmuş bir yaşamın unutulmaz tanıkları.

Eski yaşantıların konu alındığı eski filmler, müzikseverlerin koleksiyonunu yaptıkları plaklar, aynı döneme ait oldukları kitaplarla kol kola adeta bir müze gibi varlık gösteren sahaflarda. Atina'daki bit pazarı içinde bulunan bu sahaflar, kitap sevdalılarının vazgeçemedikleri kitap kokusunun en güzel hissedildiği yerlerden.

Arnavutluk'ta sahaflar

1930 yılı basımı Arnavutça'ya çevrilmiş bir Dostoyevski kitabı ya da komünist lider Enver Hoca’nın el yazmalarının bulunduğu bir defter, nadir bulunan ansiklopediler, kitaplar, dergiler, 2. el kitapların alıcısıyla buluştuğu Tiran sahaflarında sergileniyor.

Kitapların düşük ücretlerle sunulması da ikinci el kitapçıların önemli özelliklerinden. Sahaflarda yeni baskısı olmayan, yalnız kütüphanelerde bulunabilecek bazı kitaplara rastlamak mümkün. Bu kitapçılarda kimi zaman paha biçilemez eserlere de rastlanıyor. Kaşgarlı Mahmud tarafından 1072 yılında yazılan ve Türkçe'nin bilinen en eski sözlüğü olan Divan-ı Lügati't Türk’ün, şans eseri İstanbul’da bir sahafta bulunması ve 33 liraya satın alınması da sahafların tarihi eserler yuvası olduğunun bir kanıtı. 1998 yılında Enver Hoca’ya ait yaklaşık 150 mektup da Tiran’daki sokak satıcılarında bulunmuştu. Tarihi eser niteliğindeki bu mektuplar müzeye götürülmüştü.

Kitap sevgisi okurları kimi zaman sahaf dükkanlarında, kimi zaman kütüphanelerde buluşturuyor. 40 yıldır Tiran'daki kütüphanede çalışan İsa Bey bu sevginin en önemli tanıklarından.

İsa Berisha, kütüphaneye gelenlerin tercih ettiği kitaplarla alakalı şu şekilde konuştu: “Bize gelen okuyucular genellikle roman, edebi eserler ve akademik kitapları tercih ediyorlar. Arnavut yazarlardan en fazla İsmail Kadare okunuyor ve alınıyor. Fan NoliNaim Fraşeri de en çok alınanlar arasında. Yeni kitapları da tutuyoruz elbette. Ama genellikle eski kitaplar tercih ediliyor. Eski kitapların çoğunu camilerin, tekkelerin ve kiliselerin kütüphanelerinden toplayıp burada muhafaza ettik. Burada daha iyi korunuyorlar. Bu eski kitaplardan çoğu Osmanlıca ama onları tarihi eser diye özel olarak koruyoruz.”

Bu kütüphanede Arnavutça'nın yanı sıra Türkçe, Rusça, İngilizce, Almanca, Yunanca ve Sırpça kitaplar raflarda diziliyor. Eski kitap kokuları arasında kaybolmak isteyen okurlar tarafından da sık sık ziyaret ediliyor.

Makedonya'da sahaflar

Üsküp'te, ikinci el kitap ve dergilerin satışı, birkaç yıl öncesine kadar basit tezgahlarda ve uygunsuz şartlarda yapılıyordu. Görüntü kirliliğine de yol açan bu durum karşısında yetkililer, söz konusu satıcılar için hazırlanan standlarla soruna bir çözüm getirdi. Üsküp Belediyesi'nin temin ettiği tezgahlar ve satış kulübeleri, hem kitapçıların işini kolaylaştırdı hem kitapseverlerin.

Ders ya da şiir kitabı, roman, sözlük, atlas, hasılı kültüre dair matbu ne ararsanız sahaflarda karşınıza çıkıyor. Eski kitaplarından para kazanmak ya da onları takas etmek isteyenler de, sahafların müdavimlerinden. Kimi zaman cüzi bir meblağ karşılığında satılan eserler, yıllardır o kitabın peşinde olan yeni okuyucusuyla, sahaflar aracılığıyla buluşuyor.

Üsküplü sahaf Slobodan Mintikovski şehirdeki kitap kültürüyle alakalı şu ifadeleri kullandı: "Ben yaklaşık 17 yıldır kitap satıyorum. Elimizde genelde uzmanlık kitapları bulunuyor ve bu kitaplar için sürekli müşteri oluyor. Okuyucular tarafından en çok aranan kitaplar ise felsefe kitaplarıdır. Şimdi ocak ayında ve kış mevsiminde olduğumuz için, buralar çok kalabalık olmuyor. Fakat bahar aylarında okuyucular buralara daha fazla akın etmeye başlıyor."

Makedonya'nın çok kültürlü yapısı Üsküp'teki sahaflara da yansıyor. Kitapçılarda Makedonca, Arnavutça, Türkçe, Boşnakça, Sırpça, Slovence, Çekçe, İngilizce, Almanca, Fransızca ve hatta İskandinav dillerinde kitaplar görmek mümkün.

Bir diğer Üsküplü sahaf Sonya İvanovna da şehrin çok dilli yapısıyla ilgili şu ifadeleri kullandı: “Her tür kitap satıyoruz, bu konuda hiçbir kural yok. İster eski nesilden ister genç nesliden olsun okuyan kesim her zaman var. Bizler eski nesil olarak Yugoslavya’da konuşulan bütün dilleri biliyorduk. Maalesef yeni nesillere İngilizce daha yakın geliyor gibi görünüyor. Maalesef diyorum çünkü bölgemizdeki en güzel kitaplar Sırpça basılıyor ve genç nesiller bu kitapları okuyamıyor. Bu olay aynı şekilde diğer diller için de geçerli ve bana göre Makedonya’da yaşayan herkes, bu ülkede konuşulan bütün dilleri tanımalı. Türkçe de bunların içinde, zira bizde Türkçe kitaplar da var."

Sattıkları eserlerin eski olması nedeniyle sahaflar kendilerini kitap antıkacıları olarak da adlandırıyor. İkinci el kitaplar çoğu kez düşük bir ücretle satılırken antika değerine sahip kitapları bulmak çok güç olabiliyor.

Kırgızistan'da sahaflar

Teknoloji nedeniyle bir çok ülkede olduğu gibi Kırgızistan'da da sahaflar yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. Sadece 3 sahaf dükkanının ayakta kaldığı başkent Bişkek'te, sahafların ziyaretçileri de ağırlıkla koleksiyonerler.

Bişkek'te bir dönem kitabevi sayısı kadar sahaf bulunuyordu, bugünse şehirdeki sahaflar bir elin parmakları kadar bile değil. Ancak baskısı yapılmayan çocuk klasikleriyle tarih ve sanatla ilgili eski eserleri arayanların tek adresi yine sahaf dükkanları. Bişkek'te 40 yıldır sahaflık yapan İrina İvanovna'nın beş dükkanından yalnız biri bugün "Kitap Dünyası" adıyla hizmet veriyor.

Yaklaşık 3 bin eser bulunan sahafta, dünya, Sovyet ve Kırgız edebiyatına dair kitapları bulmak mümkün. Özellikle Sovyet döneminde basılan ansiklopediler ilgi gören yayınlar arasında. Öğrenciler ve yaşlıların sıklıkla ziyaret ettiği sahafta, Bişkekli kitapseverler haftada bir kaç kez toplanıp edebiyat sohbetleri düzenliyor.

Kuzey Irak'ta sahaflar

Erbil kalesinin eteklerinde yer alan Kitapçılar Çarşısı, şehirdeki kitapseverlerin uğrak yeri. 20 civarında dükkanın bulunduğu çarşıda dinden tarihe, siyasetten edebiyata her konuda eser bulunuyor. Kentin sayılı sahaf dükkanları da bu çarşıda yer alıyor.

Özellikle 2000’lerden sonra hem çarşıdaki dükkan sayısı hem de okuyucu sayısı artış gösterdi. Ancak son iki yıldır süregiden ekonomik kriz kitap satışlarını da olumsuz etkiledi. Kitapçılar Çarşısı'ndaki esnaf şu an işlerinin oldukça kısıtlı olduğunu belirtiyor. Şimdilerde daha ziyade ders kitapları satılıyor. Bu da özellikle ikinci el kitaplar satan sahafları olumsuz etkiliyor. Zira bu eserlerin alıcısı şimdilerde geçmişe oranla daha da azalmış durumda.

Erbil kitapçılar çarşısındaki dükkanlarda hem eski hem de yeni kitaplar bulunabiliyor. Ülkenin tarihi savaşlarla dolu olduğu için yayınevlerinin uzun ömürlü olması da mümkün olmuyor. Hal böyle olunca birçok kitabın baskıları tükenmiş oluyor. Sahaflarda aynı zamanda eski dergilerin çeşitli sayılarına rastlamak da mümkün oluyor. Kitapçılar Çarşısı gün içerisinde hâlâ kalabalık oluyor. Kitapseverler buraya gelerek rafların arasında vakit geçiriyor.

Kaynak: http://www.dunyabizim.com/dunyada-kultur/22857/dunyanin-dort-bir-yaninda-sahaflik-sahaflar-video